koci kolor

Czy rude mogą być tylko kocury? Czy trikolorki to zawsze kotki?
 
Dziś postaram się odpowiedzieć na te pytania.
Nie chcę Was zanudzić tym wpisem więc postaram się nie wdawać w skomplikowaną genetykę tylko wytłumaczyć to jak najprościej.

Na początek jednak muszę przedstawić kilka podstawowych pojęć z dziedziny genetyki żeby łatwiej było zrozumieć jak powstaje koci kolor. Będzie to istotne zwłaszcza przy kolorze szylkretowym.

Każdy żywy organizm posiada po dwa geny warunkujące daną cechę, po jednym  od każdego z rodziców. Dany gen może mieć kilka swoich "wersji", które nazywamy allelami.
- geny dominujące (wystarczy tylko jeden w parze, aby ujawniła się dana cecha) oznaczany wielką literą
- geny recesywne (potrzebne 2 takie same geny, aby ujawniła się dana cecha) oznaczany małą literą

Wszystkie ubarwienia widoczne na kocie, kolor sierści, jego intensywność, oraz wzór na futrze, to wypadkowa modyfikacji przez różne geny produkcji i rozłożenia dwóch pigmentów, produkowanych przez komórki barwnikowe:

·         eumelaniny, barwnika czarnego

·         feomelaniny, barwnika żółtego

Kocie płci powstają  w taki sam sposób, jak u wszystkich ssaków.  Kotka ma dwa chromosomy X (określa się ją symbolem XX), natomiast kocur ma jeden chromosom X, a jeden Y (oznacza się go symbolem XY). Oznacza to, że kotka otrzymała jeden chromosom X od matki (z komórki jajowej) i jeden chromosom X od ojca (z plemnika). Natomiast kocur otrzymuje od matki jeden z jej chromosomów X, a od ojca chromosom Y. 

Szprotka

KOLOR RUDY

Właśnie na chromosomie X umiejscowił się gen odpowiedzialny za rudy kolor futra: gen O (orange-making gene).
Kocurkowi wystarczy O  w jednym chromosomie X otrzymanym od matki.

Gdy gen rudy znajdzie się w chromosomie X kota, to jako dominujący gen uczyni kota rudym i to niezależnie od występowania genów innych kolorów w tym chromosomie. 

Taki rudy kot gen rudości znajdujący się w chromosomie X przekaże swoim córkom, ale synom nie, ponieważ koty otrzymują od ojca chromosom Y, który to nie ma genów odpowiedzialnych za kolor. Ruda kotka może się urodzić wtedy, gdy otrzyma rudy gen łącznie od matki i od ojca. Kotki pochodzące ze skrzyżowania rudego kota i kotki tricolor mogą być rude. Natomiast kotki rudego kota i rudej kotki na pewno będą całkowicie rude. Zdarza się to jednak dość rzadko, stąd powszechne przekonanie o tym, że rude koty to jedynie kocury.

Na zdjęciu widnieje ruda kotka mojej przyjaciółki - Szprotka.



SZYLKRET i TRIKOLOR

Dixie

Gen koloru rudego ma dwie odmiany: nie-rudy allel o i rudy allel O. Nie-rudy allel o pozwala 

na produkcję dwóch rodzajów barwnika odpowiadającego za kocie umaszczenie (czarnej eumelaniny i rudej feomelaniny), więc przy genotypie oo koty są po prostu czarne, gdyż ruda feomelanina nie jest wytwarzana. Dominujący rudy allel O blokuje wytwarzanie  barwy czarnej, pozostaje więc ruda feomelanina, która nada kolor futerku kota.

Ponieważ  gen O ulokował się na chromosomie X  oznacza to, że pod względem tego genu kotki mogą mieć dwa  allele recesywne  genu rudości Xo Xo  i wtedy są czarne, mogą mieć dwa  allele dominujące  XO XO – wówczas są rude lub też dwa różne allele w chromosomach XO Xo. Układ genów XO Xo powoduje  u kotek piękną szylkretową barwę.

Jeśli dodatkowo dojdzie do tego jeszcze kolor biały, związany z genem S(gen łaciatości) kotka będzie miała futerko trzykolorowe w rude, czarne i białe plamy.

Cyco

Kocur wyposażony jest w zestaw chromosomów płciowych XY. Skoro gen rudości zlokalizowany jest na chromosomie X, a kocury mają tylko jeden chromosom X, to mogą posiadać tylko jeden allel genu rudości – o lub O, a sytuacja analogiczna do zdarzającej się u kotek (dwa allele bo dwa chromosomy X) jest po prostu niemożliwa. Wszystkie kocury, które odziedziczą po matce wraz z chromosomem X dominujący allel O będą rude (w zapisie genetycznym XO Y), natomiast gdy otrzymają recesywny allel o, będą w innym (nie-rudym) kolorze, określonym przez pozostałe geny (w zapisie Xo Y). Sytuacja jest prosta: kocur może być rudy lub nie rudy, nie ma tu genetycznej możliwości pojawienia się szylkretu.

Szylkretki dzielimy na dwie odmiany.

Szylkretka tortie ma futerko przesiane rudo-czarno, bez żadnych wyraźnych łat.

Szylkretka calico (z bielą) ma natomiast wyraźne wyodrębnione łaty w trzech kolorach i zwana jest tricolorką.

A czy w ogóle występują samce szylkretowe?

Niezwykle rzadko zdarza się anomalia chromosomowa polegająca na podwojeniu liczby chromosomów X. Taki kocur posiada chromosomy płciowe XXY, a nie zwykły zestaw XY.  

Samiec szylkretowy  trafia się mniej więcej jeden na 3-5 000 szylkretowych kotów i jest on zupełnie bezpłodny.

Po napisaniu tego tekstu (a raczej stworzeniu go z kilku artykułów), zaczęłam czytać jak powstają inne kocie kolory i teraz wiem, że nic nie wiem. Genetyka to nie moja specjalność. Ja wolę kotom robić zdjęcia ;)

TUTAJ znajdziecie więcej zdjęć mieszanek rudego futra: Szprotki, rudego Zachariasza, szylkretowej Tereski  i biało rudej Lilu :)

P.S. Dziś małe święto na moim blogu. To mój 200 kociopsi wpis dlatego dziękuję Wam, że ze mną jesteście! :))